Trả lời nhanh: Bạn không thể tự chẩn đoán trầm cảm, nhưng có thể tự sàng lọc. Dấu hiệu chính là buồn bã hoặc mất hứng thú gần như cả ngày, gần như mỗi ngày, kéo dài ít nhất 2 tuần. Theo tiêu chí DSM-5-TR, cần có từ 5 trong 9 triệu chứng (gồm ít nhất một trong hai dấu hiệu cốt lõi) và gây đau khổ hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt. Chẩn đoán do bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần có chuyên môn thực hiện.
- 2 tuần Mốc tối thiểu để xem xét giai đoạn trầm cảm.
- 5 trong 9 Số triệu chứng cần có theo DSM-5-TR.
- 5,2% Người trưởng thành trên thế giới có trầm cảm (WHO).
Bước 1: Tìm hai dấu hiệu cốt lõi
Cần có ít nhất một trong hai: tâm trạng thấp (buồn bã, trống rỗng) hoặc mất hứng thú với hầu hết hoạt động. Dấu hiệu phải xuất hiện gần như cả ngày, gần như mỗi ngày, trong ít nhất 2 tuần.
Bước 2: Đếm thêm các biểu hiện khác
| Nhóm | Biểu hiện thường gặp |
|---|---|
| 1. Tâm trạng | Buồn bã, trống rỗng hoặc hay rơi nước mắt, gần như cả ngày |
| 2. Hứng thú | Mất hứng thú hoặc niềm vui với hầu hết hoạt động |
| 3. Ăn uống, cân nặng | Sụt hoặc tăng cân đáng kể, hoặc thay đổi cảm giác thèm ăn |
| 4. Giấc ngủ | Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều, gần như mỗi ngày |
| 5. Vận động | Bồn chồn hoặc chậm chạp mà người khác nhận thấy |
| 6. Năng lượng | Mệt mỏi, thiếu năng lượng gần như mỗi ngày |
| 7. Cảm giác về bản thân | Thấy mình vô dụng hoặc tội lỗi quá mức |
| 8. Tập trung | Khó suy nghĩ, tập trung hoặc đưa ra quyết định |
| 9. Ý nghĩ về cái chết | Nghĩ đến cái chết lặp lại, hoặc có ý nghĩ tự tử |
Cần từ 5 triệu chứng trở lên trong cùng 2 tuần, trong đó có triệu chứng 1 hoặc 2, và gây đau khổ hoặc ảnh hưởng đến học tập, công việc, các mối quan hệ. Triệu chứng do bệnh lý khác hoặc chất gây ra không được tính. Bảng chỉ giúp bạn hiểu tiêu chí, không dùng để tự chẩn đoán. Nguồn: American Psychiatric Association (2022). DSM-5-TR. Tiêu chí giai đoạn trầm cảm điển hình.
Muốn đọc giải thích từng dấu hiệu? Xem bài 7 dấu hiệu của bệnh trầm cảm.
Bước 3: Tự sàng lọc bằng bài test
Bài DASS-21 đo mức trầm cảm, lo âu và stress trong 7 ngày qua. Điểm chỉ là gợi ý, không phải chẩn đoán. Cách đọc độ chính xác của các bài test được giải thích ở bài Test trầm cảm online có chính xác không?.
Bước 4: Quyết định có nên đi khám không
Điều cần nhớ
Trầm cảm là tình trạng điều trị được. Theo WHO, trị liệu tâm lý là lựa chọn điều trị hàng đầu; thuốc kháng trầm cảm không cần cho trầm cảm nhẹ và có thể kết hợp khi mức vừa hoặc nặng. Quyết định cụ thể thuộc về bác sĩ hoặc chuyên gia điều trị của bạn.
Nếu bạn đang có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy gọi ngay số khẩn cấp nơi bạn sống: 911 hoặc 988 tại Mỹ/Canada, 000 tại Úc, 112 tại châu Âu.
Đọc tiếp
Video từ Thạc sĩ Vũ Trịnh
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để biết mình có bị trầm cảm không?
Bạn không thể tự chẩn đoán, nhưng có thể tự sàng lọc. Hãy xem bạn có buồn bã hoặc mất hứng thú gần như cả ngày, gần như mỗi ngày, trong ít nhất 2 tuần hay không, kèm các biểu hiện như mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, khó tập trung, thấy mình vô dụng. Theo tiêu chí DSM-5-TR, cần từ 5 trong 9 triệu chứng và có ảnh hưởng đến sinh hoạt. Nếu nghi ngờ, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần để được đánh giá.
Buồn bao lâu thì được xem là trầm cảm?
Theo WHO và DSM-5-TR, giai đoạn trầm cảm cần tâm trạng thấp hoặc mất hứng thú gần như cả ngày, gần như mỗi ngày, trong ít nhất 2 tuần. Nếu triệu chứng kéo dài từ 2 năm trở lên, đó có thể là rối loạn trầm cảm kéo dài (NIMH). Việc xác định thuộc về chuyên gia.
Có thể tự chẩn đoán trầm cảm bằng bài test online không?
Không. Bài test chỉ sàng lọc và gợi ý mức độ triệu chứng. Chẩn đoán cần phỏng vấn, đánh giá mức ảnh hưởng đến sinh hoạt và loại trừ các nguyên nhân khác, do bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần thực hiện.
Trầm cảm phổ biến đến mức nào?
Theo WHO, khoảng 5,2% người trưởng thành trên thế giới có trầm cảm (4,1% nam và 6,2% nữ), tương đương khoảng 322 triệu người. Phụ nữ có nguy cơ cao hơn nam giới khoảng 1,5 lần. Ở các nước thu nhập cao, chỉ khoảng một phần ba người bị trầm cảm được điều trị.
Trầm cảm có chữa được không?
Có thể điều trị. Theo WHO, trị liệu tâm lý là điều trị hàng đầu, thuốc kháng trầm cảm không cần cho trầm cảm nhẹ và có thể kết hợp ở mức vừa hoặc nặng. Thuốc kháng trầm cảm thường cần 2 đến 4 tuần mới có tác dụng (NIMH), và không nên tự ý ngừng thuốc.
Tôi nên làm gì nếu có ý nghĩ tự tử?
Hãy gọi ngay số khẩn cấp nơi bạn sống hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất, và nói với một người bạn tin tưởng để họ ở bên bạn. Đừng chờ đến khi đủ 2 tuần hay đủ tiêu chí. Bạn xứng đáng được hỗ trợ ngay.
Tài liệu tham khảo
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Depression (tờ thông tin), bản cập nhật 11/09/2026. Xem bản ghi.
- American Psychiatric Association (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR). Tiêu chí giai đoạn trầm cảm điển hình.
- National Institute of Mental Health (2016). Depression Basics (NIH Publication No. 19-MH-8079).